Materialenpaspoort: wat, waarom en toekomst van materialen

Vanaf 2013 wordt er al steeds meer over gesproken. Toch is het vanaf 2017 pas echt op veel agenda’s aan het komen. Nu meer bedrijven er succesvol gebruik van maken. Bouwbedrijven en fabrikanten willen bij hun bouwprojecten gebruik maken van een materialenpaspoort.

Wat is een Materialenpaspoort?

Het Materialenpaspoort (voorheen hebben wij dat materiaalpaspoort genoemd) haalt materialen uit de anonimiteit. Hiermee worden de bouwmaterialen gedurende de levensduur van een gebouw geregistreerd op basis van onder andere financiële waarde, levensduur en kwaliteit. Het Materialenpaspoort wordt opgesteld met zoveel mogelijk grondstoffen die 100% recyclebaar zijn en dus opnieuw als grondstof gebruikt kunnen worden. Het wordt nog steeds ook wel grondstoffenpaspoort genoemd. Dit is wat anders dan het Grondstoffenakkoord waar meer dan 300 bedrijven nu voor getekend hebben.

Als je grondstoffen wil herinzetten in de kringloop, dan lukt dat alleen als deze grondstoffen herkenbaar zijn in de producten waarin ze verwerkt zijn. Immers, grondstoffen zijn maar zelden in natuurlijke toestand in producten verwerkt: in vrijwel alle gevallen is er sprake van homogeen samengestelde materialen. Deze samengestelde materialen moeten eerst gescheiden worden in basismaterialen die vervolgens rechtstreeks (of na een verdere bewerking) kunnen worden heringezet in het productieproces. Het beste instrument om grondstoffen herkenbaar en (dus) efficiënt en breed herinzetbaar te maken is om elk product te voorzien van een grondstoffenpaspoort.

“Afval is materiaal zonder identiteit.”
Thomas Rau (Madaster Foundation)

Evert Visser

Alle Mitsubishi liften met M-Use® een volledig digitaal materialenpaspoort, dat is ons streven.

Evert Visser
Evert Visser
Senior Managing Director

Voordelen van een materialenpaspoort

Een materialenpaspoort of grondstoffenpaspoort krijgt niet voor niets steeds meer bekendheid. Het aantal bedrijven dat hier in durft te investeren wordt groter omdat er steeds meer voordelen zijn.

Minder kosten

Bouwbedrijven hoeven door gebruik te maken van het materialenpaspoort enkel te betalen voor het gebruik van materialen, waarna de bouwonderdelen na de levensduur van het gebouw weer teruggaan naar de leveranciers. Vervolgens kunnen de leveranciers de teruggenomen materialen opnieuw inzetten bij nieuwe bouwprojecten.

Dat betekent dat productiebedrijven (nagenoeg) enkel producten produceren van grondstoffen die zijn teruggewonnen uit afgedankte producten.

Circulariteit

In een circulaire economie bestaat geen afval meer. Dat komt doordat producten efficiënter worden ontworpen en materialen zoveel mogelijk worden hergebruikt. Een Materiaalpaspoort zorgt er voor dat de cirkel weer gesloten kan worden en veel materialen het recycle-traject in kunnen dus er minder afval is en dus een schonere wereld. Een van de doelen van circulariteit.

Mitsubishi Elevator Europe werkt op dit moment actief aan 6 van de 10 R’s van circulariteit.

Rijksoverheid zet doelstellingen voor 2050

In het Rijksbrede programma Circulaire Economie: ‘Nederland Circulair in 2050’ schetst het kabinet hoe we onze economie kunnen ombuigen naar een duurzaam gedreven, volledig circulaire economie in 2050. Om dit doel te bereiken moeten we op alle niveaus van onze samenleving actie ondernemen en duidelijke mijlpalen stellen. Het eerste doel is ambitieus maar niet onhaalbaar: 50% minder verbruik van primaire grondstoffen (mineraal, fossiel en metalen) in 2030. Deze ambitie wordt onderschreven in het Grondstoffenakkoord.

Is het materiaalpaspoort of grondstoffenpaspoort?

Als je online gaat zoeken op vakwebsites en zoekmachines of in vakbladen kom je er achter dat je 2 namen tegen komt die beide hetzelfde inhouden. Materiaalpaspoort en Grondstoffenpaspoort. Beide hebben als doel om materialen uit de anonimiteit te halen.

Het woord grondstoffen is meer elementair, wat materialen niet per se is. Bij Mitsubishi Elevator Europe gebruiken we het liefste materiaalpaspoort. Dit omdat we als fabrikant minder met pure grondstoffen werken zoals verschillende andere bouwbedrijven.

Wist je dat…we met onze M-Use® liften de eerste leverancier zijn die een materialenpaspoort hebben voor liften?
» Meer info

Obstakels bij Materiaalpaspoort?

Zijn er geen obstakels? Natuurlijk. Hoewel een materiaalpaspoort in essentie een helder concept is, zitten er aan de technische uitwerking nog wel haken en ogen. Welke informatie elementen moet het grondstoffenpaspoort wel en niet bevatten en welke definities moeten daarbij gehanteerd worden? Het belang van vertrouwelijkheid en hoe de informatie te ontsluiten en actueel te houden zijn ook belangrijke zaken waar nog geen duidelijke afspraken over zijn.

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Samenwerken als propositie

Wij denken dat een materiaalpaspoort wel degelijk bijdraagt aan de transitie naar een circulaire economie. Als we weten we wat er in producten zit, kunnen we grondstoffen effectiever terugwinnen en in een volgende stap beter sturen op wat er wel of niet in moet zitten. Samenwerken is hierin noodzakelijk.

Thomas Rau over het materialenpaspoort

De ®Madaster Foundation is een initiatief van architect Thomas Rau. Het materialenpaspoort geeft bouwmaterialen een ‘identiteit’. Dit maakt het mogelijk om materialen aan het einde van de gebruiksfase hoogwaardig terug te brengen in de keten. ®Madaster is het kadaster, maar dan voor materialen.

Kortom: met het ontwikkelen van een dergelijk paspoort zetten we een eerste stap op weg naar circulair ondernemen. En het mooie is: Nederlandse bedrijven kunnen nu nog hierin voorop lopen door samen te werken een weg banen voor de rest van het mondiale bedrijfsleven.

Als eerste een materialenpaspoort voor een lift!

Vanaf begin 2018 hebben wij eerste een materialenpaspoort voor een lift mogelijk gemaakt, te bekijken in Madaster. Onze M-Use® liften zijn vanaf nu met een materiaalpaspoort op te leveren.

De liftinstallatie in het materialenpaspoort. Van elk onderdeel van een lift zijn de materialen inzichtelijk. Hiermee wordt het makkelijker objectieve (rest)waarde toe te kennen en vanuit hier gericht te gaan recyclen en hergebruiken.

Materialenpaspoort als uitgebreide objectieve bibliotheek

Het materialenpaspoort van Madaster is een objectieve bibliotheek van onze gebruikte materialen inclusief waarde van onze M-Use® liften in een gebouw. Op materiaalniveau zijn hoeveelheden doorzoekbaar.

Kwaliteit inzichtelijker via levensduur

Levensduur in het materialenpaspoort maakt kwaliteit inzichtelijker waardoor vergelijk van liftsinstallaties aanbieders direct mogelijk wordt. Hieruit zal blijken dat M-Use® een levensduur heeft van 200% t.o.v. een gemiddelde liftinstallatie in de markt.

Restwaarde het nieuwe betaalmiddel (in ontwikkeling)

Door het verreken van de restwaarde kunnen de jaarlijkse afschrijvingkosten omlaag. Voor M-Use® liften betekent dit dat het effect van gebruik nog beter verrekend kan worden. De kostenopbouw tijdens en na de gebruikscyclus wordt hiermee transparanter.

Materialenpaspoort in de praktijk

We geven graag een eerste indruk hoe een materialenpaspoort in de praktijk werkt.

Materialenpaspoort voor liften

In ons materialenpaspoort in ®Madaster worden alle (her)gebruikte materialen van de Mitsubishi M-Use® liften gedocumenteerd: waar en in welke hoeveelheid zijn ze toegepast en hoe zijn ze verwerkt of gemonteerd.

Mitsubishi M-Use® is, zoals in de video ook te zien is, 200% te gebruiken kijkende naar de rol van circulariteit. Hier zijn we erg trots op.

Op dit moment maken we met ®Madaster ook de financiële waarde van de aanwezige materialen door de tijd heen zichtbaar. Dit heeft als doel de levenscycli van onze producten en gebruikte grondstoffen nog transparanter te maken, zodat kwaliteit en duurzaamheid op een objectieve manier gekwantificeerd kunnen worden.